Fundusz Spójności

Fundusz Spójności, zwany czasem Funduszem Kohezji (ang. Cohesion Fund) został utworzony na mocy Traktatu z Maastricht o utworzeniu Unii Europejskiej z 1991 roku. Traktat wszedł w życie w 1993 roku. Fundusz Spójności ma na celu zmniejszenie różnic w poziomie rozwoju społeczno - gospodarczego krajów Unii Europejskiej. W związku z tym, Fundusz Spójności zasadniczo ma udzielać wsparcia finansowego na realizację dużych inwestycji związanych z rozwojem oraz modernizacją infrastruktury transportowej i ochrony środowiska. Początkowo z pomocy w ramach Funduszu Spójności korzystały cztery kraje: Grecja, Hiszpania, Irlandia i Portugalia. Od 1 stycznia 2004 roku przestała kwalifikować się Irlandia. Od czasu rozszerzenia Unii Europejskiej, czyli od maja 2004 roku, z pomocy Funduszu Spójności korzysta również dziesięć nowych państw członkowskich, w tym Polska.

Fundusz Spójności jest instrumentem polityki strukturalnej Unii Europejskiej, lecz nie jest funduszem strukturalnym tak jak Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego oraz Europejski Fundusz Społeczny, ponieważ dotyczy pomocy o zasięgu krajowym a nie regionalnym. Założeniem realizacji projektów Funduszu Spójności w sektorze środowiska jest dostosowanie istniejących obiektów do norm europejskich, jak również budowa nowych elementów sprzyjających poprawie stanu środowiska naturalnego. Z udziałem środków z Funduszu Spójności realizowane są inwestycje, które służą modernizacji, przebudowie i rozbudowie transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T).

Pomoc Unii Europejskiej dla sektora środowiska i sektora transportu odzwierciedla filozofię trwałego i zrównoważonego rozwoju. Polega ona na zwiększaniu produktywności i konkurencyjności gospodarki głównie poprzez rozwój infrastruktury transportowej, lecz zarazem nie kosztem środowiska i jego zasobów, a przez to - kosztem przyszłych pokoleń.

Środki Funduszu Spójności są kierowane do państw członkowskich, w których produkt narodowy brutto (PNB) na jednego mieszkańca jest niższy niż 90% średniej w państwach Unii Europejskiej, oraz w których opracowany został program zmierzający do spełnienia kryteriów konwergencji ustalonych w art. 104 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. W przypadku, gdy kraj członkowski nie dotrzyma programu konwergencji dla unii gospodarczej i walutowej, przyznane fundusze mogą zostać wstrzymane. Przy wyznaczaniu alokacji środków z Funduszu Spójności dla danego kraju brana jest pod uwagę liczba ludności, PNB na jednego mieszkańca, powierzchnia kraju oraz inne czynniki społeczno - ekonomiczne np. deficyt w obszarze infrastruktury transportowej w kraju odbiorcy wsparcia. Budżet Funduszu Spójności wynosi ok. 70 mld euro i stanowi 1/3 budżetu przeznaczonego dla nowych państw członkowskich. Około 167,2 mln Europejczyków zamieszkuje regiony korzystające ze wsparcia Funduszu Spójności.

Fundusz Spójności funkcjonuje na mocy Rozporządzenia Rady (WE) nr 1084/2006 z dnia 11 lipca 2006 roku ustanawiającego Fundusz Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1164/94 (treść rozporządzenia dostępna jest na stronie http://eur-lex.europa.eu/pl/index.htm).